بهترين معيار براي انتخاب همسر از نظر اسلام چيست؟

همانطور كه مي دانيد ازدواج يكي از مهمترين حوادث و رويدادها ي زندگي است و نقش مهمي در سرنوشت و سعادت و خوشبختي انسان دارد ، مضافاٌ بر اينكه اگر به نحو صحيح انجام پذيرد بسياري از نيازهاي انسان را اعم از نيازهاي عاطفي و جنسي را تاْمين و باعث آرامش روحي انسان مي شود بنابراين در عين حال كه نبايد در انتخاب همسر خيلي وسواس گونه عمل كرد اما دقت ،شناخت و اتخاذ تصميم حساب شده و بالاخره انتخاب صحيح از شرايط ضروري يك ازدواج موفق است.
درست است كه انتخاب همسر مسئله اي مهم و حساس است ولي در عين حال نبايد زياد وسواس به خرج داد. هيچ كس صد درصد طبق معيارهايي كه انسان ابتدائا در نظر دارد آفريده نشده و پرورش نيافته است . كما اين كه ممكن است نسبت به طرف هاي مقابل شما نيز همين گونه باشد و صد درصد آن طور كه آنان مي خواهند نباشيد. بنابراين ضمن حفظ معيارهاي لازم بايد چند نكته را در نظر گيريد:
1) چون جامعه ما اسلامي است و اكثر قريب به اتفاق مردم تا حدود زيادي متناسب با فرهنگ و ارزش هاي اسلامي رشد كرده اند نور ايمان و اسلام در غالب دلها تابان است . البته درجات ايمان متفاوت است ولي شما هم نبايد انتظار داشته باشيد كه حتما از بالاترين سطح ايماني انتخاب كنيد. بلكه همين كه دختري را يافتيد كه نسبت به وظايف ديني خود كوشاست و گرد معصيت نمي چرخد كافي است. در روايات متعددي آمده است كه به هنگام گزينش همسر به اخلاق و روحيات و رفتار خانواده اش بنگريد زيرا او در چنان محيطي پرورش يافته و منعكس كننده همان روش ها و هنجارهاست بنابراين با تحقيق كافي درباره فرد مورد نظر و خانواده وي، مي توانيد مطمئن شويد كه آيا زن زندگي هست يا نه و به وجود ويژگيهاي لازم براي يك زندگي مشترك پي ببريد و بدين ترتيب دغدغه خاطرتان كاهش يابد.
2) شما در صورتي كه 70 يا60% از معيارهاي خود را در كسي يافتيد مي توانيد به همان اكتفا كنيد و بيش از آن را با برنامه اي حساب شده و با اخلاق رفتار و ارشاداتي نيكو و صميمانه بسازيد. ضمن آن كه سطح توقع خود را نبايد خيلي بالا ببريد و از طرفي بايد بكوشيد كه خود نيز زوجي نيكو، با وفا، خوش اخلاق و شايسته براي همسرتان باشيد. 3) از خداوند در اين امر مهم استعانت جوييد.
4) مشورت با بزرگان فاميل و خانواده بخصوص پدر و مادرتان در اين رابطه بسيار نافع است.
5) با نگاهي به ازدواجهاي موفق ديگران و كشف رمز موفقيت آنها در اين امر به تدريج ترس و وسواس تان از بين خواهد رفت. و همين كه وارد اقدامات عملي در اين زمينه شديد با گذر زمان اين نگراني از بين مي رود.
در ادامه لازم مي دانيم شما را ابتدا با معيارهاي كلي انتخاب همسر و سپس راههاي احراز آن معيارها آشنا كنيم :
معيارها و ملاك هايي كه در انتخاب همسر بايد در نظر گرفته شود دو نوع است .
الف . آنهايي كه ركن و اساس اند و براي يك زندگي سعادتمندانه حتما لازم اند.
ب . آنهايي كه شرط كمال هستند و براي بهتر و كاملتر شدن زندگي اند و بيشتر به سليقه و موقعيت افراد بستگي دارد.
ملاك هاي دسته اول عبارتند از:
1. تدين و دين دار بودن فرد. زيرا انساني كه دين ندارد هيچ ندارد انسان بي دين در حقيقت مرده ي متحرك است و كسي كه پاي بند به دين (كه اصلي ترين مسأله زندگي است) نباشد هيچ تضميني وجود ندارد كه پاي بند به رعايت حقوق همسر و زندگي مشترك باشد. انسان ديندار هرگز نمي تواند با همسر بي دين كنار بيايد و با هم زندگي سعادتمندانه اي داشته باشند.
2. اخلاق نيك داشتن كه منظور داشتن صفات و خلق و خوهاي پسنديده در نظر عقل و شرع است . در واقع اخلاق و دين دو ملاك و معيار اصل در ازدواج و انتخاب همسر است .
اگر بخواهيم نمونه هايي از اخلاق خوب و بد را اشاره كنيم مي توان موارد زير را ذكر كرد.
الف . خوش زباني و بدزباني زبان ترجمان و بيانگر احوال درون است و زبان دريچه اي است از محتويات درون فرد, زبان انسان آينده ي دل اوست
ب . بزرگواري و حسادت
ج . خوش خلقي و كج خلقي
د. حق پذيري و لجاجت
3. شرافت و اصالت خانوادگي كه منظور نجابت و پاكي خانواده است زيرا ازدواج دختر و پسر تنها پيوند و تركيب دو فرد نيست بلكه پيوند دو خانواده است و نمي توان گفت من مي خواهم با خود اين فرد ازدواج كنم و كاري به خانواده و فاميلش ندارم . زيرا اين فرد شاخه اي است از اين خانواده و از ريشه هاي همان درخت خانواده تغذيه كرده است و صفات اخلاقي , روحي عقل و جسمي آن خانواده را از راه وراثت و محيط و عادات به اين فرد منتقل كرده است .
4. عقل ; در واقع همان نور افكني است كه جاده زندگي را روشن مي كند و بايد زن و شوهر براي اداره ي زندگي و تربيت فرزندان از نيروي عقل و فهم مجهز برخوردار باشند و رشد عقلي كافي پيدا كرده باشند همان طور كه ائمه اطهار ما را از ازدواج با افراد احمق و كم عقل نهي فرموده اند.
5. تناسب , همتايي و كفو همديگر بودن كه از حساس ترين نكاتي است كه بايد در انتخاب همسر مورد توجه قرار گيرد همتايي و تناسب از نظر و جنبه هاي مختلف مثل
الف . تدين و ميزان پاي بندي به دستورات شرع
ب . همتايي و هماهنگي فرهنگي و فكري
ج . همتايي اخلاقي و پاي بندي به آداب اخلاقي
د. كفو همديگر بودن از نظر تحصيلات علمي
ه. تناسب در زيبايي
و. تناسب سني
ز. تناسب مالي و سطح اقتصادي و...
ملاك ها و معيار و مسائل ديگري كه بيشتر مربوط به سليقه و موقعيت افراد دارد. در دسته ي دوم قرار مي گيرد و مي توان از آن صرف نظر كرد. ولي براي اينكه بتوانيد به يك تصميم صحيح و عاقلانه اي برسيد بهتر است با افراد مورد اعتماد خويش، والدين، يا اقوام نزديك دلسوز و عاقل و داراي تجربه مشورت كرده و با دقت كافي تصميم مناسبي اتخاذ فرماييد.
ما معيارهايى را كه در احاديث براى همسر خوب ذكر شده، بيان مى‏كنيم. شما هم همين شرايط را مد نظر بگيريد و با توكل به خداوند اقدام نماييد. البته اين شرايط نسبت به افراد نسبى هستند و نبايد انتظار داشته باشيد شخص مورد نظر شما از بالاترين حد آن برخوردار باشد.
حضرت على(ع) ضمن آموزش دعايى جهت ازدواج معيارهايى را براى انتخاب همسر بيان فرموده‏اند كه عبارتند از:
1- صالحه (شايسته): خانمى كه كارهاى شايسته و مورد پسند خدا را انجام دهد؛
2- ودود: با محبت باشد؛
3- ولود: نازا وعقيم نباشد؛
4- شكور؛ در مقابل نعمت‏هاى الهى شكرگذار باشد؛
5- قنوع: اهل قناعت باشد تا در زندگى تو را به زحمت نيندازد؛
6- غيور: نسبت به دين خدا و عفت غيرتمند باشد؛
7- در برابر احسانى كه به او مى‏شود، قدردانى كند؛
8- چنانچه از سوى تو كار ناروايى سرزد، عفو و اغماض كند؛
9- اگر در زندگى يادآور خدا شدى، تو را همراهى كند و اگر خدا را فراموش كردى، يادآور تو شود و به تو تذكر دهد؛
10- آن گاه كه از منزل خارج شدى، خودش را حفظ كند؛
11- و هرگاه به منزل وارد شوى، با ورودت خوشحال و مسرور گردد؛
12- چنانچه به او دستور و فرمان دادى، اطاعت كند و اگر براى او قسم خوردى، باورت كند و تكليف خود را انجام دهد؛
13- و اگر ناراحت شدى و او را مورد غضب قرار دادى، اسباب خشنوديت را فراهم آورد.

گفتني است همسر ايده آل از صفاتي بايد برخوردار باشد كه هر صفتي از راهي خاص احراز مي گردد. برخي از اين طرق عبارتند از:
1- تحقيق و بررسي از خانواده و چگونگي روابط خانوادگي و فاميلي. چون هر فردي تحت تأثير محيط خانواده به دنيا آمده و رشد كرده است و از آن فضاي فرهنگي و اجتماعي تأثير پذير بوده و هست.
2- تحقيق و شناسايي دوستان و نزديكان و رفقاي صميمي در محل زندگي و سكونت، محل درس و محل كار.
3- گفتگوي مستقيم (ولي تحت نظارت خانواده هاي دو طرف) با يكديگر و اطلاع يافتن از نقطه نظرات همديگر درباره مسائل مختلف و آنچه در آينده مي تواند در زندگي مشترك تان تأثيرگذار باشد و كسب اطلاع از ميزان اهتمام وي نسبت به ملاك ها و معيارهاي معرفي شده.
بنابراين برخي اطلاعات را مي توان در غير از جلسه مشترك بدست آورد. در عين حال آنچه مهم است در چنين جلساتي موضوعات ومسائل را طرح كرد و از يكديگر بپرسيد و از ويژگيهاي يكديگر اطلاع بيشتري پيدا كرد.
موضوعات قابل طرح در گفت و گوى قبل از مراسم عقد مختلف است؛ زيرا افراد عقيده‏ها، آرمان‏ها، هدف‏ها و خواسته‏هاى گوناگون دارند. البته بعضى از مسائل و موضوعات عمومى است و ضرورت دارد جوانان قبل از ازدواج براى آگاهى يافتن از ويژگى‏هاى جسمانى، روانى، اخلاقى يكديگر مطرح كنند و درباره آن‏ها به گفت و گو بنشينند. ناگفته پيداست، اين گونه جلسات حتماً بايد تحت اشراف خانواده‏هاى دو طرف صورت گيرد؛ زيرا مذاكره مستقيم و بدون اطلاع خانواده دختر و پسر مطلوب عرف و در اكثر موارد مورد پسند شرع و عقل نيست و به جاى اين كه زوج جوان را به حقيقت برساند، مايه انحراف و مشكلات ديگر مى‏شود. در اين جلسات مى‏توان درباره مسائل زير گفت و گو كرد:
1. خط مشى كلى زندگى آينده‏
مراد تبيين مبناى زندگى آينده است؛ براى مثال جوان متدين مى‏خواهد زندگى اش بر اساس قوانين اسلام بنا شود. در اين جا بايد از ميزان پاى بندى افراد به ارزش‏هاى دينى و اخلاقى سؤال شود.
2. اهداف زندگى‏
يعنى هدف هايى كه هر كدام قصد دارند در زندگى آينده شان دنبال كنند؛ هدف‏ها و آرمان‏هاى علمى و تحصيلى، اجتماعى، شغلى و...؛ براى مثال تا چه اندازه به ادامه تحصيل علاقه‏مند است و مشكلات تحصيل را تحمل مى‏كند. شغل مناسب و مورد علاقه‏اش چيست؟ جايگاه اجتماعى را داراى چه اهميتى مى‏داند؟ از نظر اقتصادى و مالى به چه سطحى مى‏انديشد و حداقل و حداكثر چقدر است؟
3. چگونگى رابطه با خانواده و بستگان
براى مثال به چه اندازه به رفت و آمد با اقوام و خويشان و نيز دوستان اهميت مى‏دهيد و بر آن اصرار مى‏ورزيد؟ به آداب و رسوم فرهنگى و اجتماعى رفتار با بستگان چقدر پايبنديد؟
4. خواست‏ها و انتظارهاى دو طرف از يكديگر
5. شيوه تربيت فرزندان
مسؤوليت تربيت با چه كسى است و چگونه بايد آن را آموخت؟
6. نقص‏هاى جسمانى و بيمارى‏هاى مزمن احتمالى يكديگر
در اين جلسات بايد به نكات زير توجه شود تا به شكل مناسب انجام گيرد و دو طرف به هدف خود دست يابند.
1. گفت و گو بايد خونسردانه و با آمادگى قبلى و در فضايى آرام و بدون خوف و فشار از طرف ديگران صورت گيرد.
2. گفت و گو پس از انجام خواستگارى رسمى از طرف خانوادها و تحقيق و آگاهى از بعضى شرايط كه در مرحله تفحص به دست مى‏آيد، انجام گيرد نه در ابتداى آشنايى؛ به عبارت ديگر، در واپسين مراحل تحقيق و قبل از مراسم عقد بايد گفت و گو تحقق يابد.
3. براى موفقيت بيش‏تر، دو طرف بايد در ابتداى جلسه از يكديگر بخواهند صادقانه به پرسش‏ها و مسائل مطرح شده پاسخ دهند تا از صفات اخلاقى و خصوصيات يكديگر آگاهى يابند.
در باره احراز صفات معنوي و روحي مانند تقوي و اخلاق از طرق نيز بايد عمل كرد:
- بررسي اصالت خانوادگي
- سلامت روابط درون خانواده و مشي زندگي
- احراز برخي از سطوح سلامت روحي و رواني و جسمي ( وسواس و اضطراب و تيك وبد بيني و...)
- تقيدعملي به احكام ديني و مذهبي و اخلاقي مانند نماز اول وقت ، مرجع تقليد داشتن و حساب شرعي و پرداخت خمس و زكات و ... .
- آگاهي از سطح انتظارات و سطح توقع فردي و خانوادگي.
جهت آگاهي بيشتر نسبت به اين موضوع مطالعه كتاب هاي ذيل مفيد خواهد بود:
1- جوانان و انتخاب همسر على اكبر مظاهرى 2- ازدواج آسان و شيوه همسردارى محمد محمدى اشتهاردى 3- ازدواج آسمانى على اكبر مظاهرى 4- ازدواج پايدار كاظمى حقيقى 5- ازدواج در اسلام مصطفى كاشفى خوانسارى 6- ازدواج و روابط زن و مرد نجفى يزدى 7- پيوند دو قلب يا راهنماى ازدواج مهدى پاكزاد 8- جوانان و ازدواج - زندگى بهتر سيد احمد واحدى 9- جوانان، ازدواج و مسايل جنسى روح اللّه‏ خالقى 10- راهنمايى ازدواج بهزاد رحمتى 11- همسران برتر، غلامعلى افروز 12- انتخاب همسر، ابراهيم امينى 13- ازدواج مكتب انسان‏سازى، دكتر پاك‏نژاد

در مورد سوالات احکام، جهت اطلاع از آخرين استفتائات با دفتر مرجع تقليد خود در تماس باشيد
برچسب ها: معيار انتخاب همسر