فلسفه عادت ماهيانه خانمها چيست؟ آيا در اين زمان نبايد مرد مورد ارضاء قرار گيرد غيردخول.

زنان به صورت عادي در هر ماه چند روز خون مي بينند (حداقل 3 روز و حداکثر 10 روز) که اگر با اوصاف خاص (در بيشتر اوقات گرم، غليظ، رنگ تيره و همراه با سوزش و فشار) همراه باشد به آن خون حيض، قاعدگي يا عادت ماهيانه گويند. قرآن کريم مي فرمايد: «يسئلونک عن المحيض قل هو اذي فاعتزلوا النساء في المحيض و لا تقربوهن حتي يطهرن ... ؛ و از تو درباره خون حيض سؤال مي کنند، بگو: چيز زيان بار و آلوده اي است و لذا در حالت قاعدگي از زنان کناره گيري نمائيد و با آنها نزديکي ننماييد و به آنها نزديک نشويد تا پاک شوند ... » (بقره، آيه 222).
شان نزول:
آئين کنوني يهود و مسيحيت احکام ضد يکديگر در مورد آميزش مردان با چنين زناني دارند. جمعي از يهود مي گويند: «معاشرت مردان با اين گونه زنان مطلقا حرام است ولو اين که به صورت غذا خوردن سر يک سفره و يا زندگي در يک اطاق باشد».
در مقابل اين گروه مسيحيان مي گويند: «هيچ گونه فرقي ميان حالت حيض و غير حيض زن نيست، همه گونه معاشرت حتي آميزش جنسي با آنان بي مانع مي باشد».
مشرکين عرب به خصوص آنها که در مدينه زندگي مي کردند، کم و بيش به خلق و خوي يهود انس گرفته بودند و با زنان حائض مانند يهود رفتار مي کردند و در زمان عادت ماهيانه از آنها جدا مي شدند. همين اختلاف در آئين و افراط و تفريط هاي غير قابل گذشت، سبب شد که بعضي از مسلمانان از پيغمبر اکرم (ص) در اين باره سؤال کنند و در پاسخ آنان اين آيه نازل گرديد (ر.ک: تفسير نمونه، ج 2، صص 92-91).
از آنجا که زنان در اين حالت از نزديکي با مردان تنفر دارند و با توجه به اين که ممکن است برخي از مردان اراده خود را بر زنان تحميل کنند، قرآن خطاب به مردان مي کند و به آنان دستور دوري و عدم آميزش با زنان را مي دهد.
تاريخچه:
دوري از زنان در حالت حيض، تاريخي طولاني در سرگذشت بشر دارد. ايرانيان قديم معاشرت با زناني را که در حالت عادت ماهيانه بودند ممنوع مي ساختند (ر.ک: شهيد مطهري (ره)، مسأله حجاب، ص 35 به بعد).
در تورات کنوني مي خوانيم که: «اگر زني جريان دارد و جرياني که در بدنش است خون باشد هفت روز در حيض خود بماند و هر که او را لمس نمايد تا شام نجس باشد و بر هر چيزي که در حيض خود بخوابد نجس باشد و بر هر چيزي که بنشيند نجس باشد و هر که بستر او را لمس کند رخت خود را بشويد و به آب غسل کند و تا شام نجس باشد ... و اگر مردي با او هم بستر شود و حيض او بر وي باشد تا هفت روز نجس خواهد بود» (کتاب مقدس، سفر لاويان، باب پانزدهم، آيه 25-19).
ممنوعيت نزديکي با زنان در اين حالت (با وجود همه ضررهاي بهداشتي آن) امروزه از طرف بسياري از مردم جهان رعايت نمي شود و حتي از مسيحيان نقل شده که آن را جايز مي شمارند (تفسير نمونه، ج 2، ص 92).
تذکر: در اسلام آن افراط و تفريط هايي که در برخي مذاهب و جوامع نسبت به زنان هست وجود ندارد بلکه فقط آميزش با زنان در حالت عادت ماهيانه ممنوع است.
احکام:
در دين مبين اسلام چند حکم فقهي در مورد زنان حائض وجود دارد:
1. جماع کردن در فرج هم براي مرد و هم براي زن حرام است. البته شوهر مي‏تواند از همسر خويش، هر گونه لذت و استفاده جنسي غير دخول را ببرد و لکن نزديکي به معناي (دخول) ولو کمتر از ختنه گاه باشد در اين ايام حرام است و به فتواي بسياري از مراجع تقليد, موجب کفاره مي شود.
2. عبادت هايي که مانند نماز بايد با وضو يا غسل يا تيمم بجا آورده شود بر حايض حرام است.
3. تمام چيزهايي که بر جنب حرام است بر حائض هم حرام است، مثل: رساندن جايي از بدن به خط قرآن يا اسم خدا و پيامبر و ائمه (ع)، توقف در مساجد و گذاشتن چيز در آنها و رفتن به مسجد الحرام و مسجد النبي (ص)، خواندن سوره اي که سجده واجب دارد.
4. طلاق دادن زن در اين حالت باطل است.
5. اگر کسي در حال حيض با زن نزديکي کرد کفاره (جريمه نقدي براي گناه) بر او واجب مي شود (ر.ک: امام خميني (ره)، تحرير الوسيله، و رساله عمليه مراجع معظم تقليد، مبحث احکام حائض و غسل جنابت).
6. پس از اتمام دوره حيض براي انجام نماز و ... غسل حيض بر زن واجب مي شود.
تذکر: برخي از اين احکام از آيه قرآن استفاده شده و برخي ديگر از روايات اهل بيت (ع) به دست آمده است.
حکمت ها و اسرار علمي:
در مورد ممنوعيت آميزش با زنان حائض در روايات اهل بيت (ع) مطالبي بيان شده و اين امر موجب پيدايش برخي بيماري ها معرفي شده است (فلسفه احکام، ص 258). برخي از پزشکان و صاحب نظران نيز در مورد اين حکم و اسرار علمي آن اظهار نظر کرده اند که پاره اي از سخنان آنان را نقل مي کنيم:
1. حکمت اين حکم از طرفي مربوط به مردان است، يعني عادت کردن آنها به صبر و جلوگيري از اسراف در شهوت راني است و از طرفي ديگر مربوط به زنان است. يعني اين حالت باعث ناراحتي زنان است که در صورت نزديکي اين ناراحتي تشديد مي شود.
2. جلوگيري از افراط و تفريط در مورد زنان: برخي مفسران معاصر مي نويسند:
«جمله هاي اول اين آيه که امر به گوشه گيري و اعتزال «فاعتزلوا النساء في المحيض و لا تقربوهن» و نهي از نزديک شدن و آميزش با زنان حائض مي کند، در بدو نظر شباهتي به دستورات کنوني آئين يهود دارد لکن به قرينه جمله بعد «فأتوهن من حيث امرکم الله» که درباره آميزش جنسي با زنان بعد از پاک شدن از خون حيض مي باشد، معلوم مي شود که مراد از گوشه گيري و نزديک نشدن، فقط دوري از آميزش جنسي است.
پس اسلام راه ميانه را در مورد عادت ماهيانه زنان پيموده است و روش اسلام همه جا راه ميانه است و از افراط و تفريط برکنار است. در اينجا نيز از تند روي يهود جلوگيري کرده و گفته که معاشرت و هرگونه آميزش و نشست و برخاست با زنان در اين حالت، غير از عمل جنسي هيچ گونه مانعي ندارد. همچنين از رفتار مسيحيان که هيچ گونه محدوديتي براي زنان حائض قائل نيستند جلوگيري کرده است و به اين ترتيب ضمن حفظ احترام و شخصيت زن و ترک تحقير او از کارهايي که زيان هاي بهداشتي فراواني براي مرد و زن دارد پيشگيري نموده است» (تفسير نمونه، ج 2، صص 94-93).
3. يکي از حکمت هاي اين دستور الهي، مصون ماندن مرد و زن از بيماري ها است. يکي از پزشکان مي نويسد:
«در شرايط طبيعي، مهبل زن بوسيله ترشحاتي نرم مي شود و از آسيب محفوظ مي ماند و اين ترشحات که خاصيت اسيدي (اسيد لاکتيک Lactic Acid) دارد مهبل را از آلودگي توسط ميکروب ها مصون مي دارد. وجود خون در مهبل باعث تغيير اين حالت مي شود و نزديکي با زنان به هنگام قاعدگي، ميزان آلودگي را افزايش مي دهد که ضررهايي براي مرد و زن دارد. چون از طرفي باعث ايجاد خراش هايي (که التهاب يافته است) مي شود و غشاي مخاطي رحم (که در حالت پوست اندازي و مثل زخم سرباز است) محل نفوذ ميکروب ها از مهبل مي شود. رحم نيز دچار التهاب مي شود و در نتيجه باعث پيدايش دردهاي شديد در رحم و احساس سنگيني آن و بالا رفتن تب مي شود و در صورت شديد بودن التهاب ممکن است به ساير قسمت ها هم سرايت کند و در نهايت زن را عقيم نمايد. و نيز آميزش موجب احتقان خون شده و خونريزي را افزايش مي دهد و از طرف ديگر مردي که در اين حالت با زن نزديکي کند در معرض بيماري قراي مي گيرد و ممکن است دچار التهاب مجراي بولي شود. و گاهي اين التهاب به ساير قسمتها از جمله بيضه ها سرايت مي کند» (برگرفته از طب در قرآن، صص 51-50).
برخي از مفسران معاصر با طرح آيه «يسئلونک عن المحيض قل هو اذي؛ اي پيغمبر از تو درباره حيض و احکام آن سؤال مي کنند در پاسخ به آنها بگو «هو اذي» آن چيز زيان آور و ناپاکي است» (در مفردات راغب مي خوانيم: «الاذي ما يصل الي الحيوان من الضرر اما في نفسه او جسمه او تبعاته دنيو يا کان او اخرويا (قل هو اذي) فسمي ذلک اذي باعتبار الشرع و باعتبار الطب») مي نويسند:
«در حقيقت اين جمله فلسفه حکم اجتناب از آميزش جنسي با زنان را در حالت قاعدگي که در جمله بعد آمده است را بيان مي کند زيرا آميزش جنسي با زنان در چنين حالتي علاوه بر اين که تنفر آور است زيان هاي بسيار به بار مي آورد که طب امروز نيز آثار آن را اثبات کرده است از جمله: احتمال عقيم شدن مرد و زن و ايجاد يک محيط مساعد براي پرورش ميکروب بيماري هاي آميزشي چون سفليس و سوزاک و نيز التهاب اعضاي تناسلي زن و وارد شدن مواد حيض، که آکنده از ميکروب هاي داخل بدن است، در عضو تناسلي مرد و غير اين ها که در کتب طب موجود است. لذا پزشکان، آميزش جنسي با چنين زناني را ممنوع اعلام مي دارند ... اصولا خوني که به هنگام عادت ماهيانه دفع مي شود خوني است که هر ماه در عروق داخلي رحم براي تغذيه احتمالي جنين جمع مي گردد. زيرا مي دانيم که رحم زن در هر ماه توليد يک تخمک مي کند: و مقارن آن عروق داخلي رحم به عنوان حالت آماده باش براي تغذيه نطفه مملو از خون مي شود. اگر هنگامي که تخمک از لوله اي بنام شيپور «فالپ» عبور و وارد رحم مي شود اسپرماتوزئيد که نطفه مرد است در آنجا موجود باشد تشکيل جنين مي دهد و خون هاي موجود در عروق صرف تغذيه آن مي گردد در غير اين صورت خون هاي موجود بر اثر پوسته پوسته شدن مخاط رحم و شکافتن جدار رگ هاي رحم به صورت حيض از رحم خارج مي شود. از اين سخن روشن مي شود که چرا آميزش جنسي در اين حال زيان آور و ممنوع است، زيرا رحم زن در موقع تخليه اين خون ها هيچ گونه آمادگي طبيعي براي پذيرش نطفه ندارد و به همين دليل از آن صدمه مي بيند» (تفسير نمونه، ج 2، صص 93-92).
و يکي از صاحب نظران مي نويسد: «در خون رگل (حيض) و زايمان علاوه بر ميکروب هائي که در خون هاي عادي بدن است ميکروب هاي ديگري هست و ... اصولا نطفه مرد يا اسپرماتوزئيد و تخمدان زن خيلي پاک و عاري از ميکروب است و خداوند اين طور اراده فرموده که اين محل که در آنجا يک جسم صغير غير قابل رؤيت براي آدم شدن وجود مي گيرد بري از هر کثافتي باشد. اگر هم اتفاقا ميکروبي بدانجا راه پيدا کرد اسپرماتوزئيدها خود براي دفاع آماده اند و آن را از بين مي برند. اما در موقع حيض، ميکروب هاي بسياري بوسيله خون وارد شده که اسپرماتوزئيدها قدرت ندارند همه آنها را از بين بردارند و ناچار غلبه با ميکروب مي شود و نطفه ناقص و عليل مي گردد» (فلسفه احکام، ص 258 و 270 به نقل از کتاب اسلام و علم امروز، ص 428).
دراخیر توجه به دو نکته لازم است
یک - داشتن عادت ماهيانه يکي از ويژگيهاي جسماني زن و زمينه براي باروري است. دانشمندان علم پزشکي اين فرآيند را جهت آماده شدن زن براي بارداري ضروري مي دانند، دکتر پاک نژاد در اين در اين زمينه مي نويسد، دو نتيجه مهم عادت ماهيانه عبارتند از «آزاد شدن تخمک از تخمدان ها براي به وجود آمدن نسل جديد براي حفظ قانون بقاي نسل و ديگري آماده ساختن «اندومتر» يعني جدار داخلي رحم براي پذيرش مهان تازه واردي که بايد آن را در خود به نحوي خاص جايگزين سازد.» همو در ادامه به فايده و فلسفه ديگري قاعدگي اشاره کرده مي گويد: «همراه خون و بافت هايي که در جريان قاعدگي از رحم خارج مي شود،‌ تعداد زيادي «گويچه هاي سفيد» نيز آزاد مي شود، که وجود اينها و عوامل احتمالي ديگر با وجود برهنه بودن سطح «اندومتر»، رحم را در برابر عفونت ها بسيار مقاوم مي سازد و ارزش حفاظتي زياد است.»(نک: سيدرضا پاک نژاد، اولين دانشگاه و آخرين پيامبر(بهداشت بدن) بي جا، انتشارات ياسر، چاپ اول، 1364، ه.ش، ص118 و 122)
دو- معافيت زن در هنگام قاعدگي از عباداتي که نياز به وضو، يا تيمم يا غسل دارد، امتنان و تسهيلي است که خداوند براي زنان مقرر کرده است، زيرا طبيعي است که آنها در اين وضعيت آرامش، طمأنينه و طهارت لازم را ندارند. از سوي ديگر کمبود عبادت زن در ايام عدات قابل جبران است چون وي مي تواند وقت نماز، خود را پاکيزه نموده و در نمازگاه خد ذکر خداوند گفته و ارتباط معنوي خود را با خدايش حفظ نمايد و روزه ها را قضا کند. بدين ترتيب، عبادت زنان کمتر از مردان نخواهد بود به علاوه اين که زنها چند سال زودتر از مردان به انجام آيين هاي عبادي صلاحيت و اهليت پيدا مي کنند و در ايام بارداري و بخشي از زمان شيردهي به طور طبيعي عادت ماهانه ندارند به ويژه اينکه خونريزي ماهانه(همان گونه که ذکر شد) زمينه ساز بارداري و مادر شدن آنهاست که بدين طريق به مقام والايي نايل مي شوند. پيامبر اکرم(ص) فرمود: « اجر زنانباردارد چون مجاهد في سبيل الله است. زايمان زنان موجب آمرزش گناهان آنان مي گردد و شيردهي بانوان ثواب آزادکردن بنده، در راه خدا را دارد.»(بحار، ج100، ص253)

در مورد سوالات احکام، جهت اطلاع از آخرين استفتائات با دفتر مرجع تقليد خود در تماس باشيد