اگر در بانك هاي ايران سيستم مضاربه پياده مي شود پس چرا وقتي فرد در سرمايه گذاري ضرر مي كند باز هم از او سود گرفته مي شود؟
بر اساس منابع فقهي مضاربه از سه ركن مهم تشكيل شده كه عبارتند از :
1. « سرمايه» كه بايد نقدي باشد و مالك در اختيار عامل قرار مي دهد.
2. « كــار »كه عامل براي اداره سرمايه و فعاليت تجاري انجام مي دهد .
3. « سـود» كه حاصل كار تجاري عامل با بهره گيري از سرمايه است و سهم هر يك از دو طرف بايد درصدي از سود باشد .
اما در مورد ضرر و زيان حاصله ، به فتواى برخى از فقها، مالك مى تواند در خود عقد مضاربه شرط كند كه در ضرر شريك نباشد. چنانكه رساله اجوبه الاستفتائات آيت الله خامنه اي مي خوانيم :
« سوال 1905: باتوجه به اينكه معاملات بانكها واقعا مضاربه نيستند، زيرا بانك هيچ خسارتى را بر عهده نمى گيرد، آيامبلغى كه سپرده گذاران هر ماه به عنوان سود پولشان از بانك مى گيرند، حلال است؟
پاسخ : صرف عدم تحمل خسارت توسط بانك، موجب بطلان مضاربه نمى شود. و همچنين دليل بر صورى و شكلى بودن عقد مضاربه هم نيست، زيرا شرعا اشكال ندارد كه مالك يا وكيل او در ضمن عقد مضاربه شرط كنند كه عامل، ضامن ضرر و زيانهاى صاحب سرمايه باشد، بنابراين تا زمانى كه احراز نشود مضاربه اى كه بانك به عنوان وكيل سپرده گذاران ادعاى انجام آن را دارد، صورى و به سببى باطل است، آن مضاربه محكوم به صحت مى باشد و سودهاى حاصل از آن كه به صاحبان اموال مى دهد، براى آنان حلال است. »
بر اين اساس صرف اينكه بانكها درسيستم و عقود مضاربه اي ضرر و زيان را نمي پذيرند ، موجب نمي شود تا از نظر فقه و حقوق اسلامي ايرادي بر آنها وارد شود؛ هر چند از نظر اخلاق اسلامي لازم است در مواردي كه عامل تمامي تلاش خويش را به كار برده و هيچ گونه قصور و تفصيري نداشته اما با ضرر مواجه شده ، مكانيسمي تنظيم و اجرا شود تا بانك ها نيز خود را در ضرر شريك دانسته و يا حداقل تسهيلاتي را براي عامل در نظر بگيرند .


پرسمان را در پیام رسان های ایرانی سروش/ایتا/گپ به نشانی @porseman همراهی کنید

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن