در آيات آمده که خدا مکر دارد؛ آيا مکر قبيح نيست؟
نخست بايد دانست؛ بسياري از کلمات عربي که در فارسي نيز رايج شده اند، دگرگوني معنايي پيدا کرده اند. به طور مثال حيله در زبان فارسي همواره معناي منفي دارد؛ در حالي که حيله در زبان عربي به معني چاره و راه حلّ عملي است؛ لذا برخي، علم فيزيک را «علم الحيل» مي گفتند. و در فرهنگ ابجدي «حيله» به معناي مهارت و نيک انديشي، قدرت تصرّف در کارها آمده است.
واژه ي مکر نيز در زبان فارسي همواره معني منفي دارد؛ در حالي در زبان عربي هم در معني مثبت به کار مي رود هم در معني منفي.
قاموس قرآن در معني مکر گفته: «مکر: تدبير؛ اعمّ از آنکه در کار بد باشد يا در کار خوب.»
در کتاب مفردات و اقرب الموارد گويد: «مکر آن است که شخص را به حيله اي (روشي عملي) از مقصودش منصرف کني و آن، دو نوع است پسنديده و ناپسند.
در تفسير المنار گفته: «مکر در اصل، تدبير مخفي است که مکر شده را به آنچه گمان نمي کرد مي کشد».
خداوند مي فرمايد:
«وَمَكَرُواْ وَمَكَرَ اللّهُ وَاللّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ »[ آل عمران (3)، آيه 54.]؛
آنها چاره انديشي نمودند و تدبيري به کار بستند تا به حقّ زياني برسانند؛ خدا نيز تدبيري نمود که آنها ندانسته به خود زيان زده [و به نفع راه حق شد]؛ لذا خدا بهترين تدبيرکنندگان و چاره کنندگان است».
پس اينکه در زبان فارسي، مکر و حيله را همواره در معني منفي به کار مي برند، دليل نمي شود که در زبان عربي هم همين گونه باشد.
به طور مثال: واژه ي «مزخرف» در فارسي معني منفي دارد در حالي که در عربي به معني زينت داده شده است. لذا در فهم قرآن و روايات، بايد به اين اصل مهمّ توجّه داشت که اصطلاحات به درستي معنا شوند. «مکر» نيز به معني تدبير و برنامه ريزي و طبق نقشه کار کردن است در حالي که گاهي به معني فريب نيز به کار مي رود.
کفّار نقشه مي کشند و برنامه ريزي مي کنند و تدابيري به کار مي گيرند تا به حقّ ضربه بزنند، خدا نيز نقشه مي کشد و برنامه ريزي مي کند و تدابيري به کار مي گيرد که خود کفّار ضربه بخورند. چنان که در جبهه ي جنگ، فرمانده دشمن نقشه ي حمله مي کشد، فرمانده خودي نيز نقشه حمله مي کشد. کار هر دو را مکر و نقشه ي جنگي گويند.


کانال تلگرامی پرسمان: @porseman

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن