آيا خدا از روحش در ما دميده است يا اين کنايه است؟ اگر روح خدا در انسان دميده شده باشد و به جهنم وارد شود آيا درسته که روح خدا عذاب مي بيند؟!
نخست بايد دانست؛ محال است دارنده ي روح خدا، اهل جهنّم باشد. بلکه انسان اهل جهنّم فقط ظاهر انساني داشته است؛ امّا از نظر روحي، «کالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ» همانند چهارپايان و بلکه پست تر بوده اند». افراد بشر، در ابتدا داراي چند مرتبه از روح هستند؛ روح حيات جمادي، روح حيات نباتي و روح حيات حيواني و روح حيات بشري. ولي استعداد دريافت دو مرتبه ي ديگر را هم دارند، که اوّلي روح حيات ايماني، و دومي، روح القدس است؛ که روح الله هم ناميده مي شود. لذا اگر افراد خودشان را به مرحله ي نفخ روح ايمان برسانند تازه انسان مي شوند. امّا هنوز به مرحله «نفخت فيه من روحي» نرسيده اند. اگر کسي به اين مرحله برسد که روح القدس در او دميده شود، خليفة الله مي شود و معصوم از سوي خدا ناميده مي شوند؛ امّا برخي ها در گذر زمان، آن را دارا مي شوند که معصوم به عصمت اکتسابي مي شوند. و روشن است که معصوم (دارنده ي روح الله) اهل جهنّم نخواهد بود.
بنا بر آنچه گفته شد، «روح القدس» است؟ اين روح، اختصاص به اولياي الهي و خليفة الله دارد. خداوند درباره حضرت آدم(ع) فرموده است:
«فَإِذا سَوَّيتُهُ وَ نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحي فَقَعُوا لَهُ ساجِدين»[ ص (38)، آيه 72.]؛
«هنگامي که او (آدم) را نظام بخشيدم و از روح خود در او دميدم، براي او به سجده افتيد!»
توجّه شود که اين نفخ روح، در حضرت آدم(ع) بوده که خليفة الله است.
درباره ي اين روح، روايات فراواني موجود است که به سه مورد آن اشاره مي کنيم:
«عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ کنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذَکرَ شَيئاً مِنْ أَمْرِ الْإِمَامِ إِذَا وُلِدَ قَالَ وَ اسْتَوْجَبَ زِيارَةَ الرُّوحِ فِي لَيلَةِ الْقَدْرِ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاک أَ لَيسَ الرُّوحُ جَبْرَئِيلَ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مِنَ الْمَلَائِکةِ وَ الرُّوحُ خَلْقٌ أَعْظَمُ مِنَ الْمَلَائِکةِ أَ لَيسَ اللَّهُ يقُولُ تَنَزَّلُ الْمَلائِکةُ وَ الرُّوحُ»؛ «ابو بصير گفت در خدمت حضرت صادق عليه السّلام بودم صحبت از امام شد و از هنگام تولدش و اينکه در شب قدر روح بر او نازل مي شود؛ عرض کردم: فدايت شوم مگر روح همان جبرئيل نيست؟ فرمودند: جبرئيل از ملائکه است و روح موجودي بزرگتر از ملائکه است؛ مگر خداوند در اين آيه نمي فرمايد تَنَزَّلُ الْمَلائِکةُ وَ الرُّوحُ».
امام صادق (ع) فرمودند:
«فِي الْأَنْبِياءِ وَ الْأَوْصِياءِ خَمْسَةُ أَرْوَاحٍ رُوحُ الْبَدَنِ وَ رُوحُ الْقُدُسِ وَ رُوحُ الْقُوَّةِ وَ رُوحُ الشَّهْوَةِ وَ رُوحُ الْإِيمَانِ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَرْبَعَةُ أَرْوَاحٍ أَفْقَدَهَا رُوحَ الْقُدُسِ رُوحُ الْبَدَنِ وَ رُوحُ الْقُوَّةِ وَ رُوحُ الشَّهْوَةِ وَ رُوحُ الْإِيمَانِ وَ فِي الْکفَّارِ ثَلَاثَةُ أَرْوَاحٍ رُوحُ الْبَدَنِ رُوحُ الْقُوَّةِ وَ رُوحُ الشَّهْوَةِ ثُمَّ قَالَ رُوحُ الْإِيمَانِ يلَازِمُ الْجَسَدَ مَا لَمْ يعْمَلْ بِکبِيرَةٍ فَإِذَا عَمِلَ بِکبِيرَةٍ فَارَقَهُ الرُّوحُ وَ رُوحُ الْقُدُسِ مَنْ سَکنَ فِيهِ فَإِنَّهُ لَايعْمَلُ بِکبِيرَةٍ أَبَداً»[ بحار الأنوار، ج 25، ص55.]؛ «در انبياء و اوصياء پنج روح است: روح بدن و روح القدس و روح القوة و روح الشهوة و روح الايمان. و در مؤمنين چهار روح است که روح القدس را ندارند ولي داراي روح بدن و روح قوت و روح شهوت و روح ايمانند و در کفار سه روح است روح بدن و روح قوت و روح شهوت. سپس فرمودند: روح ايمان با بدن هست تا وقتي که شخص مرتکب گناه کبيره اي نشده وقتي کبيره اي انجام داد روح از او جدا مي شود ولي روح القدس در هر کس بود هرگز گناه کبيره انجام نمي دهد».
«عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ(ع) قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ عِلْمِ الْعَالِمِ فَقَالَ يا جَابِرُ إِنَّ فِي الْأَنْبِياءِ وَ الْأَوْصِياءِ خَمْسَةَ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِيمَانِ وَ رُوحَ الْحَياةِ وَ رُوحَ الْقُوَّةِ وَ رُوحَ الشَّهْوَةِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ يا جَابِرُ عَرَفُوا مَا تَحْتَ الْعَرْشِ إِلَي مَا تَحْتَ الثَّرَي ثُمَّ قَالَ يا جَابِرُ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْوَاحَ يصِيبُهَا الْحَدَثَانُ إِلَّا أَنَّ رُوحَ الْقُدُسِ لَا يلْهُو وَ لَا يلْعَبُ»؛ «جابر از حضرت باقر(ع) نقل کرد که فرمودند: در انبياء و اوصياء پنج روح است روح القدس و روح الايمان و روح الحياة و روح القوة و روح الشهوة؛ به وسيله روح القدس مي دانند آنچه زير عرش تا زير زمين است. سپس فرمودند: اي جابر! اين ارواح دستخوش تغيير قرار مي گيرند ولي روح القدس اهل لهو و لعب نيست».[ بحار الأنوار، ج 25، 55]
اين روح القدس همان روحي است که خداوند متعال آن را به خود نسبت داد و آن را تنها در انبياء و اولياء قرار داده است؛ آنگاه که حضرت آدم(ع) خلقت يافت، خدا او را مفتخر به روح القدس نمود تا خليفة الله شده و افضل از ملائک شود. آن گاه بود که ملائک امر شدند تا در برابرش سجده کرده و اظهار کوچکي نمايند. چنان که خداوند متعال فرمود:
«فَإِذا سَوَّيتُهُ وَ نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحي فَقَعُوا لَهُ ساجِدينَ»[ ص (38)، آيه 72.]؛
«هنگامي که حضرت آدم را شکل دادم و ساختم و از روح خود در او دميدم، براي او به سجده افتيد».
بنا بر آنچه گفته شد، فرشتگان در برابر انساني که داراي روح القدس مي باشد سر تعظيم فرود مي آورند. اما انسان هاي خطاکار و تبهکار مورد لعن فرشتگان هستند و سزاوار جهنم مي باشند و چنين انسان هايي از روح مقدس بي بهره اند، در حالي که خداوند متعال نيز با نسبت دادن روح القدس به خودش، قداست و تقرّب آن روح را نمايان ساخته است. همان گونه که با عبارت «بيت الله» قداست کعبه را نمايان ساخته است.


کانال تلگرامی پرسمان: @porseman

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن