باسلام كدام گناهان است كه بخشيده نميشود
پرسشگر گرامی ؛ بدان كه خداي مهربان دري به نام توبه براي همه بندگانش گشوده و با آغوشي باز بندگان گنهكارش را كه رو به سوي توبه آورده اند، مي پذيرد. لذا بايد آستين همت را بالا زده و با عزمي راسخ توبه اي كنيم متناسب به گناه خويش. ابتدا متذكر مي شويم که خداوند هر گناهی ( صغیره و کبیره ) را می بخشد «ان الله يغفر الذنوب جميعا؛ خداوند همه گناهان را مي آمرزد». ، پس در هيچ حالتي نبايد از توبه و بخشش گناهان و رحمت الهي نااميد شد، چرا كه گناه نااميدي از خداوند حتي از قتل انسان نيز بزرگتر است. اگر انسان هر روز گناه كند و توبه خود را بشكند و باز واقعا پشيمان شود و توبه نمايد، توبه او پذيرفتني است و نبايد از رحمت خداوند نااميد گردد. امام رضا (ع) مى فرمايند: (التائب من الذنب كمن لاذنب له) توبه كننده از گناه مانند كسى است كه هيچ گناهى ندارد، (ميزان الحكمه ج، 1 باب التوبه ر، 2116). الف ) گناهانی که سخت بخشیده می شود . اما چند گناه را خدا سخت می بخشد: 1- عمداً نماز نخواندن 2- به ناحق آدم کشتن 3- عقوق والدین 4- آبرو بردن. آن که از همه سخت تر بخشیده می شود ، آبرو بردن است ، چون حق الناس است . این گناه این قدر نحس هست که صاحبانشان گاهی موفق به توبه نمی شوند. پسر یکی از بزرگان علما که در زمان خودش استادالعلما بود، تعریف می کرد: «به پدرم گفتم پدر تو دریای علم هستی. اگر بنا باشد یک نصیحت به من بکنی چه می گویی؟ می گفت پدرم سرش را انداخت پایین. بعد سرش را بالا آورد و گفت آبروی کسی را نبر!» حدیثی از امام باقر(علیه السلام) است که حضرت می فرمایند : کسی که از ریختن آبرو و حیثیت مردم چشم پوشی کرده و آبروی آن ها را نریزد، خداوند در روز قیامت از گناهان او صرف نظر خواهد کرد. معمولا آبرو بردن دیگران به واسطه زبان انجام می شود به همین دلیل آیات و روایات زیادی در مورد حفظ زبان از این آفات داریم . رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: آیا جز فرآورده های زبان، چیز دیگری انسان را سرنگون در آتش می کند(کلینی : کافی ، ج2 ، ص115 ، ح 13). امیرالمؤمنان علی (علیه السلام) نیز زبان را کلید هر خیر و شر معرفی می فرماید(کلینی : کافی ، ج2 ، ص115 ، ح 14) حفظ آبرو در نگاه قرآن خداوند متعال در قرآن کریم برای حفظ آبرو و حیثیت مؤمنان اهمیت ویژه ای قائل شده است. از این رو، تحریم پاره ای از گناهان مانند غیبت، تجسّس بیجا، تهمت، سوء ظن، بازگویی عیب دیگران، مسخره کردن، بدزبانی و ... به دلیل حفظ آبروی مؤمنان است. اموری که در ذیل یاد می شود، عوامل و زمینه هایی برای از میان بردن آبرو است که در قرآن کریم حرام شمرده شده است: 1 - حرمت سوءظن، تجسس، غیبت؛ «یا أیّها الّذین ءامنوا اجتنبوا کثیراً من الظنّ إنّ بعض الظنّ إثم و لا تجسّسوا و لا یغتب بعضکم بعضاً». 2 - حرمت تهمت؛ «و من یکسب خطیئة أو إثماً ثمّ یرم به بریئاً فقد احتمل بهتاناً و إثماً مبیناً». 3 - تمسخر؛«یا أیّها الّذین ءامنوا لا یسخر قوم من قوم». 4 - بدزبانی؛ «و لا تنابزوا بالألقاب بئس الاسم الفسوق بعد الإیمان». 5 - اشاعه ی فحشا؛ «إنّ الّذین یحبّون أن تشیع الفاحشة فی الّذین ءامنوا». 6 - فاش کردن عیوب مؤمنان؛ «لا یحبّ اللّه الجهر بالسّوء من القول إلاّ من ظلم». ریختن ابروی مسلمان گناهی نابخشودنی است قرآن کریم مؤمنان را از هرگونه قضاوت درباره دیگران بدون علم و آگاهی ممنوع کرده است، چنان که فرمود : « ولاتقفُ ما لیس لک به علمُ انّ السّمع و البَصرَ والفؤاد کلّ اولئک کان عنهُ مسئولاً» چیزی را که به آن علم و آگاهی نداری دنبال مکن زیرا گوش و چشم و دل ، همه در پیشگاه خدای متعال مورد سؤال خواهد گرفت. بعضی چیزها بسیار گران به دست می آیند، ولی بسیار ارزان از دست می روند. شاید نتوان باور کرد که پس از ایمان، چیزی گران تر از آبروی مسلمان وجود ندارد. آبروی یک فرد محصول یک عمر زندگی ، تلاش و سختی است که ممکن است در یک لحظه از دست برود، بنابراین گناهی نیز بالاتر و بزرگ تر از ریختن آبروی مسلمان وجود ندارد. ب ) عمداً نماز نخواندن عبودیت و پرستش یکی از نیازهای انسان است. تمامی انسان ها از ابتدا تا کنون به شکلی پرستش داشته اند. روح انسان نیاز به عبادت و پرستش دارد. هیچ چیزی جای آن را پر نمی کند، و خداوند تنها موجودی است که لایق پرستش است . امام صادق(علیه السلام) فرمود: اولین عملی که از انسان محاسبه می شود نماز اوست و اگر درست بود به مابقی اعمال او نظر می شود و اگر نه به مابقی اعمال او نگاه نمی شود. و امام باقر(علیه السلام) فرمود: اولین چیزی که(در روز قیامت) محاسبه می شود نماز است اگر پذیرفته شد مابقی اعمال را می پذیرند(وگرنه پذیرفته نمی شود).(منبع روایت فوق، منتخب المیزان، همان، ص298 روایت 3591-3604) امام صادق علیه السلام ـ به کسی که از گناهان بزرگ پرسیده بود ـ فرمود: ترک کردن نماز از روی قصد یا هر آنچه خدای جلّ جلاله واجب کرده است؛ زیرا پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: هر کس نماز را از روی قصد ترک کند ، از پیمان خداوند جلّ جلاله و پیمان پیامبرش ، بیرون رفته است آثار نماز نخواندن خشم خدای متعال پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله : هر کس نمازی را نخواند، خداوند را می بیند که بر او خشمناک است. تباه شدن عمل پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله : هر کس نماز را از روی قصد ترک کند، خداوند عملش را تباه می کند[صحیح بخاری و سنن نسایی و مسند ابن حنبل]. کفر پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله : هرکس نماز را عمداً ترک کند، آشکارا کفر ورزیده است[عوالی اللآلی]. امام صادق علیه السلام : مردی نزد پیامبر آمد و گفت: ای پیامبر خدا، مرا سفارش کن. فرمود: نماز را از روی قصد وامگذار که هر کس آن را از روی قصد ترک کند، دین اسلام از او وا رهیده است. (مسلمان نیست)[ الترغیب و الترهیب]. پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله ـ در سفارش به معاذ ـ : هرگز نماز واجب را از روی قصد ترک مکن ، که هر کس نماز واجب را از روی قصد ترک کند، خداوند تعهدی در برابر او ندارد[در المستدرک علی الصحیحین]. امام صادق علیه السلام ـ به کسی که از گناهان بزرگ پرسیده بود ـ فرمود: ترک کردن نماز از روی قصد یا هر آنچه خدای جلّ جلاله واجب کرده است؛ زیرا پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: هر کس نماز را از روی قصد ترک کند ، از پیمان خداوند جلّ جلاله و پیمان پیامبرش ، بیرون رفته است. ج ) عاق والدین آنچه را خداوند از آن نهی فرموده است، برای سلامتی مادی و معنوی انسان زیان آور است. هیچ گناهی بدون خسران و ضرر نخواهد بود هرچه گناه شنیع تر باشد زیانبارتر است. عقوق والدین نیز آثار و عواقب ناگواری برای فرد دارد که در اینجا به خلاصه ای از آنان اشاره می کنیم : ذلت و درماندگی در زمان پیامبر اکرم «صلی الله علیه و آله وسلم»، جوان ثروتمندی پدر خویش را آزرده ساخت و از مال هنگفتش او را بهره ای نداد. بر اثر این کار زشت خداوند تمام اموالش را نابود کرد به طوری که به نان شب هم محتاج شد و همراه فقر و تنگدستی، مریضی هم به او روی آورد و ذلیل و درمانده گشت. وقتی پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم از این جریان مطلع شد فرمود: «ای کسانی که پدر و مادرتان را آزرده می سازید! از حال این جوان (نگون بخت) عبرت بگیرید و بدانید همان طور که در دنیا سرمایه او از کفش رفت، در آخرت نیز هر درجه ای در بهشت داشت تبدیل به درکه ای در جهنم شد. » امام هادی «علیه السلام» نیز می فرماید: «العقوق یعقب القله ویودی إلی الذله »؛ «جفا کردن به پدر و مادر، کمبود و پریشانی در پی دارد و منجر به خواری و ذلت می گردد.» رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: نسبت به مادر و پدر، نیکو کار باش، جایگاهت بهشت است و اگر جفاکار شدی با جهنم بساز. رد شدن نماز امام صادق علیه السلام فرمود: «هر کس به پدر و مادر خویش نگاه خشمگین افکند، هر چند آنان به او ستم کرده باشند خداوند نمازش را نمی پذیرد » از این روایت استفاده می شود که اگر پدر و مادر به فرزند ظلم و ستم هم بکنند باز هم فرزند حق ندارد با ایشان بد رفتاری کند، چه رسد به اینکه آنان به او بدی هم نکرده باشند محروم شدن از نظر لطف خدا پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: «به سه نفر خدای متعال نظر مرحمت نمی کند : 1-آنکه کاری انجام دهد و منت زیاد بگذارد 2-جفا کار به پدر و مادر 3-معتاد به شراب خوری » برخوردار نشدن از بوی بهشت یعقوب بن شعیب می گوید: امام صادق «علیه السلام» فرمود: «روز قیامت پرده ای از پرده های بهشت کنار می رود و هر صاحب روحی بوی بهشت را (حتی) با 500 سال فاصله استشمام می کند. مگر یک گروه. پرسیدم آن ها کیستند؟ فرمود: آزار دهندگان پدر و مادر » رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: «نسبت به مادر و پدر، نیکو کار باش، جایگاهت بهشت است و اگر جفاکار شدی با جهنم بساز » د ) اقسام گناه و روش هاي توبه توبه را از يك لحاظ به دو قسم تقسيم كرده اند: يك دسته از گناهان، كوچك و كم شعاعند و صرفا با استغفار و پشيماني قلبي، جبران مي شود، اما دسته ديگري از گناهان، هم بزرگ و ويران كننده هستند و هم اثر وضعي دارند. اين دسته، اضافه بر پشيماني قلبي و استغفار با زبان،  اقدام عملي و جبران مافات و ترميم خرابيهاي بوجود آمده را نيز مي طلبد! در تقسيم بندي ديگر، گناهاني را كه ممكن است انسان مرتكب شود مي توان به سه دسته تقسيم تقسيم كرد: 1. ستم به خويشتن ( حق النفس ) يعني انسان از اين ناحيه به جان، مال و حيثيت خويش صدمه زده و موجب عدم پيشرفت يا فقر و عقب افتادگي و گرفتاري خود شده است. در اين گونه موارد، گرچه گنهكار در حق خود ظلم كرده، ولي چون معمولا پاي شخص ديگر و حق ديگري در بين نيست، با استغفار و جبران خطاها و ضررها، آسانتر مي توان از آنها توبه كرد و راه خير و صلاح و سعادت دنيوي و اخروي را در پيش گرفت. 2. اطاعت نکردن از اوامر الهی ( حق الله ) فطرت پاك و سالمي كه خداوند در نهاد انسان قرار داده، اعضاء و جوارح و نعمتهاي فراوان مادي و معنوي، پانزده ميليارد سلولي كه در مغز اوست و سرانجام «ارسال رسل و انزال كتب» همه براي پويايي و سعادت اوست، اما با تأسف آدمي بر اثر تأثيرپذيري از عوامل دروني و بيروني، همه اين نعمتها را ناديده انگاشته و راه تمرد و عصيان را در پيش مي گيرد! اما راه كاري كه براي اين دسته گناهان وجود دارد اين كه: اگر شرك و كفر صورت گرفته، بايد «توحيد» و يكتاپرستي را جايگزين آن نمود، و اگر در احكام و فروع دين ( نماز ، روزه و ... ) كوتاهي و تعلل شده, بايد به تكميل و جبران آنچه از دست رفته اقدام كرد. نمازها وروزه هاي قضا شده از اين نمونه است . 3 . ظلم به حقوق دیگران ( حق الناس ) شرايط توبه در «حق الناس» سنگين تر از توبه در «حق الله» است و اين گناه, يعني تجاوز به حقوق ديگران را امام علي(عليه السلام) از آن به مظالم العباد (كليني، اصول كافي، ج2، ص443) و امام زين العابدين(عليه السلام) به «تضييع حقوق الاخوان» (مجلسي، بحارالانوار، ج72، ص415) ياد كرده اند. در روايت آمده: پيامبراكرم(صلي الله عليه و اله) به خانه كعبه نگاه كرد، آن را مورد تعظيم قرار داد و سپس ادامه داد: حق واحترام يك مؤمن از تو بالاتر است، چون خداوند خانه كعبه را داراي يك احترام و عظمت دانست و از مؤمن سه چيز را: «مال-خون-سوءظن» (همان، ج67، ص71) احكام و مسائل مربوط به حق الناس دو قسم است: الف . امور مالى (مانند بدهى، مظالم، خمس، زكات و...) ب . امور غيرمالى (مانند غيبت، تهمت، هتك حرمت و...). الف . امور مالى (مانند بدهى، مظالم، خمس، زكات و...) اگر حق الناس از امور مالي است، مثلاً در معاملات و يا معاشرت هاى ديگر خداى ناكرده مالى از كسى تلف يا غصب كرده و يا كلاه بردارى و دزدى انجام داده بايد مثل آن را اگر مثلي است و قيمت آن را اگر قيمتي است به صاحبانش برگرداند و مي تواند به واسطه شخص ديگر و يا پست يا در حساب جاري آنها واريز كند و يا رضايت آنها را به نحوي كسب كند و اگر از امور اخلاقي است مثلا با تهمت يا غيبت آبروي كسي را برده بايد توبه كند و تحصيل رضايت او لازم نيست. اگر صاحب مال و حق مالي را نمي شناسيم و يا اگر از دنيا رفته، بازماندگان آنها را نمي شناسيم و به ورثه او دسترسي نداريم بايد با اجازه از مرجع تقليد از طرف او به فقير صدقه دهيم. البته لازم نيست مبلغ سنگيني را يك دفعه صدقه بدهيد؛ بلكه متناسب با وضع ماليتان به تدريج از طرف صاحب حق صدقه بدهيد. ب . امور غيرمالى (مانند غيبت، تهمت، هتك حرمت و...). در حقوق مردم كه غير مالي است مانند غيبت كردن اگر كسب حلاليت ملازم فساد و ناراحتي بيشتر غيبت شده است و امكان پذير نيست, طلب بخشش از خداوند و انجام خيرات از طرف او كافي است و لازم نيست حتما كسب حلاليت صورت گيرد.
 


کانال تلگرامی پرسمان: @porseman

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن