لفظهاي آيت الله و حجه الاسلام از چه زماني آمده است؟
حجت الاسلام در حال حاضر، به كساني اطلاق مي شود كه مراحل مقدماتي تحصيلات حوزوي را گذرانده اند و در سطوح عاليه دروس حوزوي نيز يا مشغول به تحصيل هستند و يا آن را به اتمام رسانده اند ولي به درجه اجتهاد نائل نگرديده اند.
آيت الله، به روحانيوني گفته مي شود كه دروس عالي حوزوي را به اتمام رسانده و در يك يا چند باب فقهي صاحب نظر شده  اند و به اصطلاح به درجه اجتهاد رسيده اند. اين افراد در فروع دين مجاز به تقليد از مرجع تقليد نيستند و بايد از خودشان تقليد كنند اما كسي هم نمي تواند از آنان تقليد كند.
آيت الله العظمي، از ميان علمايي كه به درجه اجتهاد مي رسند، پس از سال ها تحقيق و تدريس، عده اي از آنان به پختگي و تبحر علمي و صلاحيت تقوايي ممتازتري دست پيدا مي  كنند و به مقام مرجعيت شيعه مي رسند كه در جامعه به عنوان مرجع تقليد شناخته مي شوند. از اين افراد با لقب آيت الله العظمي ياد مي شود.
در سده پنج هجري قمري عنوان «حجه الاسلام» براي امام محمد غزالي به كار رفت. (دائره المعارف بزرگ اسلامي و ريحانه الادب، ج 4، ص 237)
در سده هشت هجري قمري عنوان آيت الله براي حسن بن يوسف حلي به كار رفت كه معروف به علامه حلي است. اين لقبها قرنها مختص همين علماء بود.
در سده چهاردهم هجري قمري كاربرد برخي از اين عنوان ها براي گروهي از فقهاء تكرار شد و رفته رفته گسترش يافت.
اكنون عنوانهاي حجه السلام و آيت الله كاربرد گسترده اي دارد و هر كدام از اينها نشان دهنده سطح معيني از علم فقه است.
تا قرن چهاردهم هجري، فقط علامه حلي را آيت الله مي ناميدند. در اوايل قرن چهاردهم هجري نخستين بار سيد محمدمهدي بحرالعلوم آيت الله خوانده شد. چند دهه پس از آن شيخ مرتضي انصاري و سيد محمدحسن شيرازي آيت الله خوانده شدند. مورخان مشروطه، «آيت الله» را بر آخوند ملا كاظم خراساني و ديگران اطلاق كردند. پيش از اين، همه مراجع را حجه الاسلام مي ناميدند.
پس از تشكيل حوزه علميه قم توسط شيخ عبدالكريم حائري، شماري از فقهاي بزرگ كه در آن گرد آمدند، آيت الله لقب يافتند و به تدريج معدودي از آنها آيت الله العظمي ناميده شدند. (دائره المعارف بزرگ اسلامي)
بنابر آنچه گفته شد القاب و واژه گان نيز همانند بسياري از لوازم زندگي بشري سير تحول داشته است و شايد راز آن در اين نهفته باشد كه براي نشان دادن برجستگي يك نفر در ميان افرادي كه قبلا هم تراز بودند به طور طبيعي از لقب ممتازتر استفاده مي شود و اين سير هم چنان ادامه مي يابد.
براي آگاهي كاملتر به كتاب « دائره المعارف بزرگ اسلامي » مراجعه كنيد . در اين كتاب در باره اين موضوع بررسيهاي كاملي دارد .




پرسمان را در پیام رسان های ایرانی سروش/ایتا/گپ به نشانی @porseman همراهی کنید

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن