شبهه قدرت فاعل و علم فاعل چيست؟
شبهه قدرت فاعل و علم فاعل از شبهاتي هستند كه در مورد قدرت و علم خداوند درمورد مساله معاد از طرف منكرين معاد مطرح مي شوند.


شبهه درباره قدرت فاعل:
يعني اين كه براي تحقق يك پديده بايد امكان ذاتي داشته باشد يعني وقوع آن ممتنع نباشد، بايد فاعل و پديد آورنده آن نيز قدرت آن را داشته باشد، حال از كجا مي گويند كه خداوند مثلا قدرت بر زنده كردن مردگان؟!
اين شبهه را كساني مطرح مي كنند كه قدرت نامتناهي الهي را نشناخته اند. در حالي كه قدرت الهي، حد و مرزي ندارد و قدرت او به هر چيزي كه وقوع آن ممكن باشد، تعلق مي گيرد، چنانكه اين جهان بيكران را با آن عظمت خيره كننده آفريده است.
خداوند در قرآن چنين مي فرمايد: «أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللّهَ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ اْلأَرْضَ وَ لَمْ يَعْيَ بِخَلْقِهِنَّ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتى بَلى إِنَّهُ عَلى كُلّ ِ شَيْ ءٍ قَديرٌ؛ مگر ندانسته اند كه آن خدايى كه آسمانها و زمين را آفريده و در آفريدن آنها درمانده نگرديد مى تواند مردگان را [نيز] زنده كند آرى اوست كه بر همه چيز تواناست». (احقاف، 33)
افزون بر اين، آفرينش مجدد، سخت تر از آفرينش نخستين نيست و نياز به قدرت بيشتري ندارد بلكه مي توان گفت از آن هم آسان تر است زيرا چيزي بيش از بازگشت روح موجود نيست.
«فَسَيَقُولُونَ مَنْ يُعيدُنا قُلِ الَّذي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَسَيُنْغِضُونَ إِلَيْكَ رُؤُسَهُمْ وَ يَقُولُونَ مَتى هُوَ قُلْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَريبًا؛ پس خواهند گفت چه كسى ما را بازمى گرداند بگو همان كس كه نخستين بار شما را پديد آورد [باز] سرهاى خود را به طرف تو تكان مى دهند و مى گويندآن كى خواهد بود بگو شايد كه نزديك باشد». (اسراء، 51)
«وَ هُوَ الَّذي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعيدُهُ وَ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ؛ و اوست آن كس كه آفرينش را آغاز مى كند و باز آن را تجديد مى نمايد و اين [كار] بر او آسانتر است». (روم، 27)

شبهه درباره علم فاعل:
شبهه ديگر اين است كه: خدايي كه انسان ها را زنده مي كند و به پاداش و كيفر اعمال شان مي رساند بايد از سويي بدن هاي بي شماري را از يكديگر تشخيص بدهد تا هر روحي را به بدن خودش بازگرداند. و از سوي ديگر، همه كارهاي خوب و بد را به ياد داشته باشد تا پاداش و كيفر در خوري به هر يك از آنها بدهد. و چگونه ممكن است ابداني كه خاك شده و ذرات آنها در هم آميخته شده را از يكديگر بازشناخت؟ و چگونه مي توان همه رفتارهاي انسان ها را در طول هزاران بلكه ميليون ها سال، ثبت و ضبط كرد و به آنها رسيدگي نمود؟
اين شبهه هم از طرف كساني مطرح شده كه علم نامتناهي الهي را نشناخته بودند و آن را به علوم ناقض و محدود خودشان قياس مي كردند. و پاسخ آن اين است كه علم الهي حد و مرزي ندارد و بر همه چيز احاطه دارد و هيچ گاه خداي متعال چيزي را فراموش نمي كند.
قرآن كريم از قول فرعون، نقل مي كند كه به حضرت موسي (ع) گفت: «قالَ فَما بالُ الْقُرُونِ اْلأُولى ؛ اگر خدا همه ما را زنده و به اعمال رسيدگي مي كند پس وضع آن همه انسان هاي پيشين كه مرده و نابود شده اند چه مي شود؟». (طه، 51) حضرت موسي (ع) فرمود: «قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي في كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبّي وَ لا يَنْسى ؛ و دست خود را به پهلويت ببر سپيد بى گزند برمى آيد [اين] معجزه اى ديگر است». (طه، 52)
و در آيه اي جواب دو شبهه اخير به اين صورت، بيان شده است: «قُلْ يُحْييهَا الَّذي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ؛ بگو همان كسى كه نخستين بار آن را پديد آورد و اوست كه به هر [گونه] آفرينشى داناست». (يس، 79)


براي مطالعه بيشتر ر.ك:
آموزش عقايد، محمد تقي مصباح يزدي، ص 380-381


کانال تلگرامی پرسمان: @porseman

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن