امام علي(عليه السلام) در حالت نماز آن قدر غرق در عبادت بودن كه حتي در آوردن تير از پاي آن حضرت(ع) در حال نماز موجب دردش نميشه اما در جاي ديگري داريم كه آن حضرت(ع) در حال نماز به مردي كمك ميكنه و انفاق ميكنه مگر اين طور نيست كه آن حضرت(ع) وقتي نمازشو به جا مي آوردن اون قدر غرق در عبادت بودن كه متوجه تغييرات اطرافيانشون نمي شدن پس چرا موقع نماز انفاق ميكنه؟
حالات ائمه (ع)مراتب گوناگونى داشته و اين طور نيست كه در همه احوال به يك صورت باشد و شرائط اصلا هيچ گونه تاثيري بر اين حالات نگذارد. حال نحوه حضور قلب آنان در نماز سه گونه متصور است:
1ـ گاهى توجه به خدا به گونه اى بوده كه هيچ چيز ديگر را متوجه نمى شدند و نمونه هاى بسيارى از اين قبيل از ائمه نقل گرديده است.
2- گاه ممكن است در ضمن حضور قلب كامل، كم و بيش متوجه امور خارجى نيز بوده اند ولى به جهت عدم وظيفه نسبت به آنها عكس العمل نشان نداده اند.
3- در مواردى ضمن حضور قلب كامل، به برخى از مسائل توجه داشته و بر حسب وظيفه يا استحباب عكس العمل نشان داده اند، بدون آن كه مانع توجه آنان به خدا باشد. از اين نمونه همان اعطاى انگشتر توسط اميرالمومنين(ع) به سائل است. عرفا گويند اين مرتبه از حضورقلب كاملتر از مرتبه اول است، زيرا در اولى توجه به خداوند حجاب و مانع عالم كثرات است ولى در اين مرحله آنچنان فانى در رب و وصل به اوست كه از آن مرتبه به شهود عالم مى پردازد و به اصطلاح مرتبه لاحجاب مطلق است نه حضور غيب، مانع حضور عالم شهود است و نه بالعكس. آنچه هيچ گاه در نمازهاى آنان وجود نداشته، حجاب شدن عالم شهود نسبت به عالم غيب است.
به عبارت ديگر بايد دانست كه تفاوت امامان با برخى عرفا در آن است كه گروهى از عرفا وقتى در يكى از مقامات سير و سلوك هستند حضور در مقامات ديگر براى آنان به آسانى ممكن نيست ولى امامان داراى آنچنان توانمندى روحى و معنوى هستند كه به آسانى مى توانند دو عبادت نماز و زكات را همراه با يكديگر و بدون كاستى در حضور قلب و اخلاص انجام دهند و آنجا كه امور شخصى و مادى مطرح است، همان مقام معنوى خويش را حفظ كنند و درد جسمى، آنان را از حالت «وصال» و «مقام فناء» خارج نگرداند. و اساسا توجه به خويشتن در مقام وصل الهي نوعي نقص محسوب مي گردد.ولي شنيدن صداي سائل و به كمك او پرداختن، توجه به خويشتن نيست بلكه عين توجه به خداست.
علي(ع) در حال نماز از خود بيگانه بود نه از خدا و مي دانيم بيگانگي از خلق خدا بيگانگي از خداست. پرداختن زكات در حال نماز انجام عبادت در ضمن عبادت است نه انجام يك عمل مباح در ضمن عبادت. آنچه با روح عبادت سازگار نيست، توجه به مسائل مربوط به زندگي مادي و شخصي است و اما توجه به آنچه در مسير رضاي خداست كاملا با روح عبادت سازگار است، علاوه معني غرق شدن در توجه به خدا اين نيست كه انسان بي اختيار احساس خود را از دست بدهد بلكه با اراده خويش توجه خود را از آنچه در راه خدا و براي خدا نيست برمي گيرد.
براي آگاهي بيشتر ر.ك: تفسير نمونه، دارالكتب الاسلاميه، ج 4، ص 428.


پرسمان را در پیام رسان های ایرانی سروش/ایتا/گپ به نشانی @porseman همراهی کنید

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن