اگر بخواهيم در مورد مسأله حجاب در دانشگاه كار كنيم , چه كارهايي بايد انجام دهيم تا نتيجه اي مطلوب برسيم؟
براي فرهنگ سازي پيرامون حجاب در محيط علمي دانشگاه ابتدا بايد فرهنگ حجاب را به صورت كامل شناخت و نسبت به مباني اعتقادي و علمي و كاركردهاي فردي و اجتماعي و فلسفه وجودي آن و تاثيرات ارزشمندي كه در رشد و توسعه مادي و معنوي فرد و جامعه دارد ، آگاهي كسب كرد و اين آگاهي را با بهترين و زيبا ترين روشها به ديگران انتقال داد . راهكارهاي تحقق و دست يابي به اهداف فرهنگي خود را مي توانيد با مطالعه و تفكر و جلسات مشورتي و بحث و تبادل نظر با ساير دانشجويان ،مسئولين ، نهادها و مجموعه هاي متعهد و دلسوز دانشگاه مشخص كنيد. بديهي است كار گروهي و سازمان يافته در اين زمينه از اثربخشي بهتر و بيشتري برخوردار مي باشد. و در زمينه راهكارهاي عملي براي اجرا و ترويج فرهنگ حجاب مي توان از روش هاي متعددي بهره جست از قبيل ؛
- تشويق و ترغيب افراد به مطالعه و در اختيار گذاشتن منابع صحيح ، علمي ، زيبا و موردپسند.
- برگزاري جلسات سخنراني به مناسبت هاي مختلف با موضوع فلسفه و كاركردهاي حجاب.
- برگزاري جلسات پرسش و پاسخ با حضود افراد متبحر.
- تشكيل گروه هاي مطالعاتي و جلسات بحث و بررسي چند نفره .
- مسابقه كتاب خواني و مقاله نويسي در موضوعات ريز معرفي شده .
- استفاده از شيوه هاي هنري ، نظير شعر ، نقاشي ، نمايش ، تئاتر ... - همچنين استفاده از تابلوهاي موجود در دانشگاه وخوابگاهها كه در محل ديد و اجتماع دانشجويان قرار دارد مي تواند جايگاه خوبي براي انتقال و ترويج فرهنگ حجاب باشد .
افزون بر راهكارها و روشهاي فوق بايد به ريشه يابي دقيق معضل بدحجابي پرداخت و با شناخت صحيحي از آن اقدام به مقابله اصولي با آن پرداخت. در اين زمينه به صورت مختصر مطالبي ارائه مي شود:
در مورد مشكل بدحجابى بايد گفت كه اين معضل در ايران ريشه در عوامل متعددي دارد كه بايد آن عوامل را در جامعه مورد شناسايى قرار داد و با توجه به آنها اقدامات اساسى و حسابشده انجام داد. بر اين اساس عوامل بدحجابى در جامعه به دو دسته تقسيم مى شود:
الف) عوامل درونى: منظور از عوامل درونى، مجموعه مؤلّفه هايى است كه به وجود آوردن اين پديده دخالت داشته و ناشى از عملكرد افراد يك جامعه و سيستم سياسى، اجتماعى و فرهنگى حاكم بر آن است. مهم ترين آنها عبارت است از:
1. از نظر انسان شناختى و روان شناختى انسان موجودى است كه داراى قدرت اختيار مى باشد، يعنى، هم توانايى انتخاب راه درست و طى كردن مراتب كمال انسانى را دارد و هم توانايى پيروى از اميال و هواهاى نفسانى و طى كردن مدارج انحطاط و سقوط را. قرآن مى فرمايد:«انا هديناه السبيل اما شاكرا و اما كفورا»، (انسان، آيه 3).
بر اين اساس در جامعه اى مانند جامعه اسلامى ما ـ كه بسيارى از احكام، ارزش ها و معارف اسلامى براى اداره جامعه تبيين شده و جاى هيچگونه عذر و بهانه اى نيست ـ بعضى از احكام الهى (مانند حجاب) از سوى برخى افراد ناديده گرفته مى شود، به اين اصل و عنصر روان شناختى باز مى گردد. به عبارت ديگر يكى از مهم ترين عوامل بدحجابى در جامعه، پيروى از هواهاى نفسانى است كه خود ناشى از ضعف ايمان و تقوا،تزلزل شخصيت است و... مى باشد و در مظاهرى از قبيل تجمل گرايى، خودنمايى در مقابل بيگانگان و... نمود پيدا مى كند.
در بسياري از موارد خودباختگي و تزلزل شخصيت و عدم اعتماد به نفس موجب تقليد و تظاهر به رفتارهاي ناصحيح ديگران مي گردد. بر اثر خودباختگي ملاك در كرامت و شايستگي اجتماعي را محبوب بودن و مطرح بودن در چشم ديگران مي دانند. البته اگر انسان با تقوا و پاكدامن و مقيد به رعايت ارزش هاي الهي باشد هم محبوب خواهد بود و هم در چشم و دل و زبان اولياء مطرح خواهد بود، ليكن اين مسأله نياز به خودباوري و ايمان قوي و انگيزه هاي عالي و معرفت صحيح از حيات طيبه دارد. چنين انساني براي خود رسالتي عظيم را قايل است كه به رفتارهاي او جهت مي دهد.
يكى از راه هاي اصلاح جامعه از اين معضل، مقابله با عوامل روان شناختى آن و تقويت ايمان و تقواى افراد جامعه و تقويت انگيزه، عزم و اراده آنان در اجراىاحكام الهى و موازين و مقررات اسلامى در سطح جامعه مى باشد. قرآن كريم مى فرمايد: «ان الله لا يغير ما بقومٍ حتى يغيروا ما بأنفسهم...»؛ خداوند سرنوشت هيچ قومى را تغييرنمى دهد، مگر آن كه آنان آنچه را در خودشان است تغيير دهند، (رعد، آيه 11).
اين عامل دروني اختصاص به جامعه اي خاص يا پيروان دين مخصوصي ندارد اما در هر جامعه اي عوامل تشديد كننده يا كنترل كننده وجود دارد كه بايد پيشينه تاريخي و وضعيت فرهنگي را بررسي كرد. در خصوص جامعه ايراني به ريشه هاي تاريخي آن اشاره مي كنيم.
2. ريشه هاى تاريخى اين مسأله كه به اقدامات رژيم پهلوى براى گسترش فرهنگ برهنگى، بى بند و بارى و كشف حجاب بر مى گردد، كه توانست بخشى از جامعه ما را دچار اين انحراف كند و بى حجابى را در خانواده ها به صورت يك هنجار و ارزش درآورد. روند گسترش اين معضل، هر چند با وقوع انقلاب اسلامى و فضاى ناشى از دوران دفاع مقدس، تا حد زيادى كنترل شد؛ ولى به دلايل متعددى، رگه ها و ريشه هاى خود را همچنان حفظ نمود و بعد از تغيير محيط ارزشى جامعه و فاصله گرفتن از فضاى معنوى حاصل از انقلاب و دفاع مقدس، دوبارهمجال ظهور و بروز پيدا كرد.
3. كوتاهى و بى توجهى برخى از مسؤولان فرهنگى كشور در تثبيت ارزش ها و احكام اسلامى و تعميق بخشيدن به آن، از وسايل ديگر گسترش بدحجابى است.
گفتنى است كه به علت وجود مشكلات ناشى از تثبيت انقلاب اسلامى، جنگ تحميلى، فشارهاى خارجى محاصره هاى گوناگون اقتصادى، سياسى و... باعث شد كه بيشترين وقت و انرژى مسؤولان و دستگاه هاى دولتى به اين امور صرف شود و توجه چندانى به مسائل فرهنگى جامعه و اجراى راه كارها و برنامه هايى در جهت تثبيت و تعميق ارزش ها و احكام اسلامى مبذول نگردد.
4. بعضى از اقدامات انجام گرفته بعد از سال 1368 (از قبيل سياست هاى پولى و ارزى و...) كه به منظور تسريع در روند توسعه و رشد اقتصادى، صنعت و... انجام گرفت، ناخواسته موجب تغيير ارزش هاى جامعه، به سوى هنجارهاى مادى، مدرك گرايى، تجمل پرستى و...گرديد.
5. عملكرد منفى و نامطلوب برخى از دستگاه هاى فرهنگى (از جمله وزارت ارشاد و مطبوعات وابسته در سال هاى اخير) و ميدان دادن به افراد و عناصرى كه هيچ اعتقادى به نظام اسلامى ندارند و با استفاد از تسهيلات مادى و معنوى وزارت ارشاد و فضاى باز و بدون نظارت جامعه، موجبات نشر و ترويج فرهنگ فاسد منحط دوران پهلوى و ارزشهاى حاكم بر جوامع غرب را فراهم و اوضاع فرهنگى كشور را به شدت مسموم و آلوده نمودند به گونه اى كه مقام معظم رهبرى هشدارهاى شديد به مسئولين فرهنگى داده، نارضايتى خود را از عملكرد وزارت ارشاد اعلام نمودند كه در نهايت منجر به استعفاى وزير ارشاد گرديد.
6. برخى از افراط و تفريطهايى كه در سالهاى اوليه انقلاب و بعد از آن در مبارزه با بى حجابى و بد حجابى شد از قبيل استفاده روشهاى خشونت آميز و فيزيكى و... باعث بوجود آمدن تنفر و انزجار و بدبينى به اين حكم الهى گرديد.
7. اجرا نشدن فريضه مهم امر به معروف و نهى از منكر يا نظارت ملى به صورت فراگير و گسترده و نظام مند از طرف آحاد جامعه، كه در روايات متعدد ضامن حفظ و سلامت جامعه از فساد، نا امنى و... شمرده شده است.
ب) عوامل بيرونى: مهمترين عامل بيرونى تهاجم فرهنگى گسترده و همه جانبه غرب به ارزش هاى اسلامى و ملّى ما، براى بى هويت نمودن نسل جوان، تضعيف باورهاى عقيدتى در مردم و در نهايت شكست نظام اسلامى در ايران با استفاده از پيشرفته ترين وسايل تكنولوژى ـاعم از نرم افزارى و سخت افزارى، عناصر وابسته داخل در عرصه هاى فرهنگى و اقتصادى و... در جهت حاكم نمودن فرهنگ و ارزش ها و مظاهر تمدن غرب.
مجموعه عوامل فوق سبب گرديده كه متأسفانه عليرغم گذشت بيش از دو دهه از انقلاب اسلامى، معضل بد حجابى در جامعه اسلامى ما وجود داشته باشد. اما در مورد راه هاى برخورد و مقابله با اين پديده زشت دو راهكار قابل پيش بينى مى باشد:
1. راهكارهاى فيزيكى و برخورد از موضع قدرت با متخلفين البته اين برخورد بايد حساب شده و هنجارمند باشد.
2. كار بنيادى فرهنگى. مسلما برخورد با اين پديده به صورت فيزيكى و از طريق دستگاههاى دولتى، بسيار دشوار و تا حدّى ناممكن است. زيرا اگر ما در مسئله لباس و پوشش اسلامى صرفا بخواهيم از طريق زور وارد شويم، استدلال و منطق نداشته باشيم و نتوانيم حقانيت و لزوم پوشش اسلامى، آثار مثبت و فوايد و بركات اجراى اين فريضه الهى در ابعاد مختلف زندگى شخصى و اجتماعى افراد و فلسفه حجاب و... را با كار فرهنگى مستمر عميق و ريشه اى با استفاده از دستگاههاى فرهنگى و رسانه هاى جمعى و مطبوعات و... به زيباترين و بهترين صورت، ارائه دليل و برهان، ثابت كنيم، متأسفانه بايد منتظر رواج و گسترش بدحجابى و رواج ارزشهاى غربى به صورت گسترده در جامعه اسلاميمان باشيم. عامل مهم ديگرى كه مى تواند ما را در مقابله با اين معضل اجتماعى يارى نمايد اهتمام جدى جامعه و دانشجويان به انجام فريضه امر به معروف و نهى از منكر است.
بديهى است اگر جامعه در اين زمينه به صورت جدى وارد عمل شود و اين فريضه الهى را منطبق با شرايط و مراتبى كه در شرع مقدس معين گرديده، عملى سازد دستگاه هاى فرهنگى و مراكز موجود در دانشگاه ها نيز بهتر مى توانند در حل اين معضل اجتماعى اقدام نمايند و ضمن تشويق و ترغيب دانشجويان به انجام شؤونات اسلامى، راه كارها و اقدامات بنيادى فرهنگى را در جهت گسترش ارزش هاى اسلامى در بين دانشجويان فراهم سازند. به اميد روزى كه با همكارى مسؤولين و دانشجويان شاهد محيطى سرشار از پاكىو صفا و اهتمام جدى به رعايت ارزش هاى اسلامى در دانشگاه ها باشيم، ان شاءالله.
ناگفته نماند بسياري از ناهنجارهاي اجتماعي از جمله بدحجابي به بي ساماني اقتصادي نيز گره خورده است، معضل بيكاري، تورم و... مولد بسياري از مفاسد اجتماعي هستند كه ظهور و بروزهاي آن در شكل هاي مختلف صورت مي پذيرد. از اين رو نظام اسلامي و همه علاقه مندان به اين نظام مقدس بايد در جهت كارآمدي نظام و حل معضلات اقتصادي و اجتماعي تلاش جدي انجام دهند. فرمايشات و رهنمودهاي مقام معظم رهبري در زمينه مبارزه با مفاسد اقتصادي و اجتماعي به شكل قاطع و نيز نهضت خدمت رساني به مردم و تلاش براي كارآمدي هرچه بيشتر نظام اسلامي ، در اين راستا ارزيابي مي شود.
براى آگاهى بيشتر ر.ك:
1. نامه اي به خواهرم ، مهدي عدالتيان ، مشهد : موسسه فرهنگي موعود ، 1382 . ( كتاب جذاب ، مختصر و مفيد است. )
2.شهيد مطهرى، مسأله حجاب ، تهران:صدرا، 1379 .
3. حداد عادل، فرهنگ برهنگى و برهنگى فرهنگى
4. فرامرز رفيع پور، توسعه و تضاد
5 . على ذوعلم، انقلاب و ارزشها
6 . علي ، محمدي،حجاب در اديان الهي ، قم :اشراق ، 1372 .
7 . حسين مهدي زاده،حجاب شناسي چالش ها و كاوشهاي جديد، قم :حوزه علميه مركز مديري ، 1381.
8 . حسين مهدي زاده ، «دفاع غير منطقي از بدحجابي» قسمت اول، نشريه رسالت مورخه 3/4/1383.
9 . تاريخچه حجاب در اسلام ، اسدالله جمشيدى خبرگزاري فارس .
10 . نگاه و پوشش ، سيد مجتبي حسيني ، پرسش و پاسخ دانشجويي ، قم : معارف ،1385 .


کانال تلگرامی پرسمان: @porseman

سایت موضوعی قرآن و حدیث سایت موضوعی اهل بیت علیهم السلام سایت موضوعی مهدویت سایت موضوعی سیاسی سایت موضوعی معارف
سایت موضوعی اخلاق سایت موضوعی عرفان های نوظهور سایت موضوعی احکام سایت موضوعی مشاوره سایت موضوعی حقوق زن
سایت موضوعی لبخند سایت موضوعی وهابیت سایت موضوعی ادیان سایت نکات قرآن